SUNUCU TAKDİMİ (EFE - MİK 2):
"Siyasi erkin tek bir hanedana ait olmadığı, kanunların kişilerin keyfinden üstün tutulduğu yerde ancak hürriyet filizlenir. — Montesquieu"
Cumhuriyetin özünü kavramak üzere hazırladığı konuşmasıyla 1. Öğrenciyi kürsüye davet ediyorum.

1. KONUŞMA: CUMHURİYET NEDİR, NE DEĞİLDİR?

Saygıdeğer öğretmenlerim, kıymetli konuklar ve sevgili arkadaşlarım,

Bir toplumun kendi geleceğini tayin etme olgunluğu, asırların imbiğinden süzülen tecrübelerin en yüksek basamağıdır. Adalet ve nizam arayışıyla şekillenen köklü idare mirasımız, zamanın ruhu ve milletimizin hür iradesiyle taçlanarak bugün adını hürmetle andığımız cumhuriyet nizamına ulaşmıştır. Bu asil çatıyı hakkıyla anlamak için, onun neyi reddettiğini ve neyi yücelttiğini duru bir bakışla tahlil etmeliyiz.

Cumhuriyet ne değildir?
Cumhuriyet; kamunun ortak emanetini şahsi bir mülk gibi gören keyfilik değildir. Devlet mekanizmasını dar bir zümrenin tasarrufuna bırakan kapalı bir idare hiç değildir. Sandığı yalnızca çoğunluğun tahakküm aracına dönüştüren, hakkaniyeti ve farklı sesleri hiçe sayan sığ bir kalabalık üstünlüğü de değildir. O, binaların cephesine asılan kuru bir unvandan ibaret görülemez.

Peki, cumhuriyet nedir?
Cumhuriyet; idare hakkının ve mesuliyetin milletin tamamına tevdi edildiği ahlaki ve hukuki bir fazilet nizamıdır. İnsanı buyrukları dinleyen edilgen bir tebaa olmaktan çıkarıp; haklarını, sınırlarını ve sorumluluklarını bilen onurlu bir yurttaşa yükseltmektir. Asırlar boyunca divanlarımızda, toy ve kurultaylarımızda titizlikle aranan ‘meşveret’ yani ortak akıl ilkesinin modern dünyadaki en berrak tecellisidir.

Cumhuriyet; en uzak yayladaki, en mütevazı ocaktaki bir köy çocuğunun, hiçbir imtiyaza yaslanmadan yalnızca kendi azmi, liyakati ve ahlakıyla ülkenin kaderinde söz sahibi olabilmesidir. Hiç kimsenin soy kütüğüne, zenginliğine veya payesine bakılmaksızın; kanun terazisi karşısında herkesin aynı hizada ve aynı saygınlıkta durmasıdır.

Kısacası cumhuriyet; asırlık köklerimizden beslenen adalet çınarının, ilim ve hürriyet ışığıyla göğe uzanan en verimli dalıdır. O, kimsesizlerin kimsesi; milletimizin müşterek vicdanı ve yarınlarımızın sarsılmaz teminatıdır.

Teşekkür ederim.

SUNUCU TAKDİMİ (ADA - MİK 1):
1. Öğrencimize teşekkür ederiz. "Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. — Mehmet Âkif Ersoy"
Pablo Neruda’nın "Aydınlığın ve Halkın Türküsü" adlı eseriyle 2. Öğrenciyi sahneye davet ediyorum.

1. ŞİİR: AYDINLIĞIN VE HALKIN TÜRKÜSÜ

SUNUCU TAKDİMİ (ADA - MİK 1):
2. Öğrencimize teşekkür ederiz. "Bir gemi yanaştı Samsun’a sabaha karşı... — Cahit Külebi"
Kurtuluştan kuruluşa uzanan süreci anlatmak üzere 3. Öğrenciyi kürsüye davet ediyorum.

2. KONUŞMA: CUMHURİYETİN İLANI SÜRECİ

Saygıdeğer öğretmenlerim ve sevgili arkadaşlarım,

Cumhuriyet; dört duvar arasında, bir gecede ya da masa başında tesadüfen doğmuş bir ferman değildir! O; asırlık çınarımızın gölgesinde hür yaşamış asil bir milletin, istiklal sevdasını kanıyla, canıyla ve topyekûn fedakârlığıyla yoğurarak inşa ettiği muazzam bir halk iktidarıdır!

19 Mayıs 1919’da Karadeniz’in hırçın dalgalarını yaran Bandırma Vapuru, Samsun kıyılarına yalnızca bir kurmay paşayı değil; bir milletin sönmeyen istiklal ateşini taşıdı! Amasya’da gök kubbeyi titreten o mukaddes karar yankılandı: "Milletin istiklalini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır!" Erzurum’da dadaşların, Sivas’ta yiğitlerin gür sesiyle manda ve himaye zilleti ebediyen reddedildi; irade doğrudan millete tevdi edildi.

23 Nisan 1920’de, bozkırın ortasında, gaz lambalarının cılız ışığında ama yüreklerin volkan gibi yandığı Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Dünyada eşi görülmemiş bir inançla, doğrudan halkın vekilleri orduyu teşkil etti, devleti yönetti. Meclis kürsüsüne nakşedilen o altın nizam cihana haykırıldı: "Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir!"

İnönü’de durdurulan makus talih, Sakarya boylarında şahlanan diriliş ve Dumlupınar’da zincirleri parçalayan Büyük Taarruz; milletin kendi kaderine bizzat sahip çıkışıydı.

Ve nihayet 28 Ekim 1923 akşamı... Çankaya’da yankılanan, asırları aydınlatan o vakur ses: "Efendiler! Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz!"

29 Ekim gecesi Meclis kubbesinde çınlayan alkışlar ve ufukları aydınlatan yüz bir pare top; bir milletin ebedi hürriyet andı oldu! Bu kutlu emanet milletindir, gelecek bizimdir! Yaşasın tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti! Teşekkür ederim.

SUNUCU TAKDİMİ (EFE - MİK 2):
3. Öğrencimize teşekkür ederiz. Nâzım Hikmet’in "Hürriyet ve Cumhuriyet Türküsü" adlı eseriyle 4. Öğrenci sahnede!

2. ŞİİR: HÜRRİYET VE CUMHURİYET TÜRKÜSÜ

SUNUCU TAKDİMİ (EFE - MİK 2):
4. Öğrencimize teşekkür ederiz. "Cumhuriyet, en güçsüz vatandaşın dahi meclise uzanan hak elidir. — Atatürk"
Seçme, seçilme ve fırsat eşitliğini anlatmak üzere 5. Öğrencimiz kürsüde.

3. KONUŞMA: SEÇME, SEÇİLME VE FIRSAT EŞİTLİĞİ

Saygıdeğer öğretmenlerim, kıymetli konuklar ve sevgili arkadaşlarım,

Cumhuriyet; milletin her bir ferdini eşit haklara sahip saygın birer yurttaş kılan aydınlık bir nizamdır. İnsanımız, devleti idare edenleri sandık başında hür iradesiyle seçme, denetleme ve ülke yönetiminde doğrudan söz sahibi olma imkânına kavuşmuştur. Yöneticilerin millete hesap verdiği, kanun önünde herkesin eşit sayıldığı bir düzen, toplumsal barışın ve karşılıklı güvenin temel direğidir. Oy kullanmak, bu topraklarda yaşayan her bireyin kendi geleceğini bizzat tayin etmesidir.

Bu nizamın sunduğu en kıymetli kazanım ise fırsat eşitliği ve liyakattir. Cumhuriyet; hiçbir zümreye, servete ya da unvana bakmaksızın, her evladının önüne eğitim ve çalışma kapısını adil biçimde açmıştır. İşte bu sayede, Mardin’in Savur ilçesinde doğup büyüyen bir vatan evladı, devlet okullarında aldığı eğitim ve kendi azmiyle dünya çapında bir bilim insanı olmuş, Nobel kürsüsüne kadar yükselebilmiştir. Prof. Dr. Aziz Sancar’ın başarısı, milletimizin her ferdine tanınan bu adil imkânın en somut kanıtıdır.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün veciz ifadesiyle cumhuriyet; bilhassa kimsesizlerin kimsesidir. Hiç kimsenin sahipsiz hissetmediği, her emeğin değer bulduğu ve kanunların herkes için eşit koruyucu olduğu bu çatı, milletimizin müşterek teminatıdır.

Teşekkür ederim.

SUNUCU TAKDİMİ (ADA - MİK 1):
5. Öğrencimize teşekkür ederiz. "Bu vatan, emek verenlerin ve geleceğe umutla bakanların yurdudur."
Cahit Külebi mısralarıyla 6. Öğrencimiz sahnede.

3. ŞİİR: BİZİM TOPRAKLARIMIZ

SUNUCU TAKDİMİ (ADA - MİK 1):
6. Öğrencimize teşekkür ederiz. "Dünyada hiçbir milletin kadını 'Anadolu kadınından daha fazla emek verdim' diyemez. — Atatürk"
Kadın haklarının genişletilmesini anlatmak üzere 7. Öğrencimiz kürsüde.

4. KONUŞMA: KADIN HAKLARI VE TOPLUMA KATILIM

Saygıdeğer öğretmenlerim, kıymetli konuklar ve sevgili arkadaşlarım,

Bir toplumun medeniyet seviyesi, kadınına tanıdığı haklar ve gösterdiği hürmetle ölçülür. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün belirttiği gibi; bir milletin yarısı aydınlığa kanat açarken, diğer yarısının gölgede kalması düşünülemezdi. Anadolu’nun asil ruhunu taşıyan kadınlarımız; yalnız hanenin değil, tüm cemiyetin temel direğidir. Cumhuriyet, bu hakikati modern hukukun güvencesiyle buluşturmuş ve üç büyük kazanımı milletimize armağan etmiştir.

Birincisi; 1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile sağlanan hukuki eşitliktir. Aile yapısında adalet tesis edilmiş; mirasta, mahkemede şahitlikte ve evlilik akdinde tam bir denklik sağlanmıştır. Kadın, kanunlar önünde saygın, müstakil ve eşit bir yurttaş hüviyeti kazanmıştır.

İkincisi; siyasi alanda gerçekleşen büyük temsiliyet hakkıdır. Türk kadını; 1930’da belediye, 1933’te muhtarlık ve nihayet 1934’te milletvekili seçme ve seçilme hakkına kavuşmuştur. Dünyadaki pek çok ülkeden çok daha evvel atılan bu adımla, 1935 yılında tam on sekiz kadın mebusumuz Meclis çatısı altında milletimizi gururla temsil etmiştir.

Üçüncüsü ise; eğitimde, bilimde ve çalışma hayatında sunulan adil fırsatlardır. Açılan mektepler ve üniversiteler sayesinde kız evlatlarımız cemiyetin merkezine yerleşmiş; hâkimlikten hekimliğe, mühendislikten pilotluğa, sanattan idareciliğe kadar her sahada memleketine şerefle hizmet etmiştir.

Kadının aklıyla, vakarıyla ve üretken elleriyle güçlenen bir vatan, ufuklara daima güvenle bakar. Çünkü kadının saygın olduğu, sesinin duyulduğu ve haklarının korunduğu bir Türkiye asla sarsılmaz!

Teşekkür ederim.

SUNUCU TAKDİMİ (EFE - MİK 2):
7. Öğrencimize teşekkürler. Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın "Mustafa Kemal'in Kağnısı" eseriyle 8. Öğrenci sahnede!

4. ŞİİR: MUSTAFA KEMAL'İN KAĞNISI